Dernek Görüşümüz – Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği Taslağı

TAEK Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği Taslağı TAEK sayfasında görüşe açıldı.

Taslağı indirmek için tıklayınız.
Dernek görüşümüz aşağıdaki gibidir.

 

Taslağın Geneli Üzerindeki Görüş ve Değerlendirme Teklif
Yönetmelik Taslağının incelenmesinden ICRP 103  tavsiyeleri doğrultusunda hazırlanan IAEA Temel Güvenlik standartlarına temellendirilmiş  2013/59/EURATOM Direktifine uygun bir Yönetmelik hazırlanmak istendiği izlenimi edinilmiştir. TAEK radyasyon güvenliği  mevzuatının güncellenerek en son  uluslararası standartlara uygun hale getirilmesi  zorunluluk arz eden bir durumdur.

 

 

 

 

 

 

Yapılan değerlendirme sonucunda saptanan hususlar aşağıda belirtilmektedir.

  1. Radyasyondan Korunma ile ilgili en son AB Direktifi önceki 96/29, 97/43, 89/618, 90/641, 2003/122 numaralı EURATOM Direktiflerinin harmonize edilerek tek Direktifte toplanmış

hâlidir.

 

 

 

 

 

 

TAEK Yönetmelik taslağının da benzer şekilde düzenlenmesi   beklenirken 97/43 tümüyle, doğal ışınlamalarla ilgili hükümler mevzuattan  çıkartılmış ve diğer Direktiflerle ilgili hiçbir hüküm mevzuatta yer almamıştır. Mevzuatın 2 temel ögesi “Radyasyondan Korunma Uzmanı” ve “ Medikal Fizik Uzmanı” tanımlarının kaldırılmış olması ise “Radyasyon Güvenliği Mevzuatı” uygulamalarında önemli sıkıntılar yaratacak bir eksikliktir.

Kuruluşundan buyana Radyasyon Güvenliği Mevzuatından ilk defa Radyasyondan Korunma Uzmanı tanımının çıkarılıyor olması kabul edilemez bir durumdur.

 

 

2.Yönetmeliğin adı “Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği” olmakla birlikte içeriği tamamen bir “Yetkilendirme Yönetmeliği” niteliği taşımaktadır.

 

 

 

3.Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile mevcut yönetmeliklerin yürürlükten kalkması çok büyük boşluk ve sıkıntılara neden olacak bir durumdur.

 

 

4. Yönetmelik Taslağının bazı maddelerinin çok genel hükümler içermesi nedeniyle istenen nitelikte uygulanmasının imkansızlığı geçmiş tecrübelerden de kolaylıkla görülmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5. Yönetmelik Taslağı ilgili Bakanlıklar, Kurumlar ve Sivil Toplum kuruluşların yer alacağı bir çalışma grubu ile AB Direktifine uyumlu bir şekilde yeniden hazırlanmalıdır.

TAEK Radyasyon Güvenliği mevzuatının güncellenmesinde AB Direktifi içeriğine tamamen uyum sağlandığı takdirde bir aşama kaydedilecektir. 5 inci maddesinde uygulamalarda homojenliği sağlamak amacıyla minimum hükümlerin yer aldığının belirtildiği 73 sayfalık 2013/59/ Euratom Direktifinde, ülkelerin bu temellerden uzaklaşmamak koşuluyla kendi ülke şartlarına uygun hükümlere yer vermeleri gerektiği ifade edilmektedir.

 

AB Direktifinin bütününe bakıldığında kaldırılan direktiflerle ilgili hükümlerin daha homogen biçimde Direktifte yer aldığı görülmektedir. Yönetmelik ICRP 103 tavsiyelerinin  neredeyse tamamını kapsamaktadır. ICRP 116 ve 119 ve ilgili dokümanları refere etmektedir.

 

Taslak Yönetmelik AB Direktifindeki hükümlerin büyük bir kısmını içermemektedir.

 

ÖNERİ:

DİREKTİF TERCÜME EDİLEREK ADAPTE EDİLMELİDİR.

 

Bazı Maddelere ilişkin öneriler

 

 

1.          AB Direktifinde yer alan  Radyasyondan Korunma Uzmanı ve Tıbbi Fizik Uzmanı tanımları  bu mevzuatta katiyyetle yer almalıdır. Aksi takdirde yapılacak güncelleme mevcut uygulamaları ileriye götürmekten uzak olduğu gibi mevcut durumun korunmasında dahi sıkıntılara sebep olacaktır. Radyasyondan Korunma Uzmanının olmadığı bir yapıda sadece Radyasyondan Korunma Sorumlusu tanımlamak ülkenin radyasyon güvenliği altyapısının giderek zayıflamasına neden olacak bir durumdur. Radyasyondan Korunma Sorumluları Uzmanlardan aldıkları talimatları yerine getirmekle yükümlü kişilerdir. Bu olguların mevzuatlarda yer alması bu kavramlara duyulan ihtiacın ortaya konulması yönüyle fevkalade önemlidir.

 

 

Direktifin 29, 30, 31 ve 32 inci maddeleri medikal ışınlamalar konusunda gayet net hükümler getirmektedir. Medikal ışınlamalarda hastalıkla ilgili olmaksızın ortaya çıkan ışınlanmalar esas alınmaktadır. Bunların kontrolünün ana unsuru ise medikal ışınlamanın kontrolü ile mümkündür. Bu düşünceden hareketle Taslak Yönetmelikteki “Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülecek” hükmü kaldırılmalıdır. TAEK Düzenleme kuruluşu olarak hüküm koyar. Uygulayıcısı Sağlık Bakanlığıdır. Bu nedenle Medikal ışınlamalardaki temel hususlar Direktifte belirtildiği şekilde düzenlenmelidir.  Sağlık Bakanlığının Lisans sahibi sıfatıyla gerekli alt yapıyı kurmakla ve iç denetimlerini yapmakla yükümlü olduğu gözden kaçırılmamalıdır.

Bu husus  2002 yılında yürütülen RER 062 ve RER 065 Model Projeleri kapsamında ülkemizi ziyaret eden, yerinde incelemelerde bulunan IAEA uzmanları tarafından  da öngörülen bir olgudur.

Sağlık Bakanlığının bu konuda herhangibir altyapısının olmadığı aşikardır.  Bakanlık bünyesinde böyle bir birim de yoktur. Mevzuatın bu şekilde düzenleniyor olmasından ulusal menfaatler yönüyle kaygı duyulmaktadır. Gerekirse bu hizmetleri vermek üzere bağımsız bir Enstitünün kurulması yönüne gidilerek bu konuda güçlü bir altyapı sağlanmalıdır.

 

 

2. 33 sayfalık Yönetmeliğin ilk 7 sayfası  dışındaki tüm hükümleri yetkilendirme koşulları ile ilgilidir.

 

Bu Yönetmeliğin adı “Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği” olacak ise ICRP 103, 116 ve 119 tavsiyelerini açık  ve net olarak anlaşılabilir şekilde AB Direktifinde olduğu gibi gerekli  hükümlere yer verilmelidir.

 

 

3.AB Direktifinde olduğu ve ülke ihtiyaçlarına uygun şekilde genişletilmesi gerektiği gibi yürürlükten kaldırılacak mevzuatlarla ilgi esaslar bu Yönetmelikte yer almalıdır. Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına yönelik açıklamalar Usus ve Esaslarda belirtilmelidir. Aksi takdirde  mevzuatın zafiyete uğrayacağı açıklıkla görülmektedir.

 

 

 

4.Denetim ile ilgili hususlar fevkalade genel ifadeler içermektedir ve önceki Yönetmeliklerdeki ifadelerle neredeyse aynıdır. Herhangi bir aşama kaydedilmiş görülmemektedir. Denetim erki TAEK’in en temel fonksiyonlarından biridir. Bu nedenle Yönetmelikte denetim ve denetçi kriterlerinin de yer alacağı hükümler yer almalıdır.  Denetim ile ilgili hususların usul ve esaslarla belirlenmesi katiyyetle uygun değildir. Yönetmeliğin içinde veya ekinde açıklıkla yer almalı ve Yönetmelik hükmünde olmalıdır. Benzer şekilde Radyasyondan Korunma Programı, İşyeri Ölçüm Programları,Tehlike durumu planı gibi uygulamaya yönelik hususlar homojen bir şekilde  standardize edilip yönetmelikte yer almalıdır. Aksi takdirde mevcut durumda olduğu gibi radyoterapi gibi yüksek risk kategorisine sahip bir alanda  3-4 madde ile oluşturulan bir plan uygulamada işlevsiz kaldığı halde Yönetmeliğin gereksinimini karşılayabilecektir. Bu durum hem uygulayıcı hem de Düzenleyici kuruluşu sorumluluk altına sokan önemli bir konudur. Bu alanlarda istenmeyen durumların yaşanması halinde karşımıza çıkacak sorunların boyutu göz ardı edilmemelidir.

Taslak Maddesi Görüş ve Değerlendirme Teklif
Genel Hükümlerle ilgili düzenlemelerin yapılması halinde maddeler ile ilgili öngörülerin verilmesi bir anlam kazanacaktır. Yönetmeliğin ilgili Kurum ve STK larla birlikte yeniden hazırlanmasıgerekli görülmektedir.