Uz.DR.

SORU: Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği Madde 71’de Lisans Sahibinin sorumlulukları arasında yer alan “m” bendindeki “Kalite Temini Programı” neleri içermelidir. Derneğiniz vasıtasıyla nükleer tıp üniteleri için örnek bir “Kalite Temini Programı” temin edebilir miyiz?

Aynı zamanda Hastane Yöneticisi olan Lisans Sahibi, bu konuda Radyasyondan Korunma Sorumlusunu görevlendirebilir mi?

Ek bilgi : Sorumun net anlaşılması için eksik bıraktığımı düşündüğüm birkaç noktayı tamamlamak isterim. Bir Devlet Hastanesinde nükleer tıp uzmanı olarak görev yapmaktayım. Bölümümüzde sintigrafi çekimi yapılan tüm hastalarıma çekimleri bittikten sonra çocuk ve hamilelere 24 saat yaklaşmamaları, kalabalık ortamlara girmemeleri, bol su içip sık tuvalete çıkmaları gibi radyasyon güvenliği ile ilgili hususlarda bilgilendiriyorum. Ayrıca hastalardan aldığımız onam formlarında da radyasyon güvenliği ile ilgili bu türden bilgiler mevcuttur.

Bölümde altı ay kadar önce radyasyondan korunma sorumlusu olan diğer nükleer tıp uzmanı, hazırlamış olduğu radyasyondan korunma programına göre benim radyasyondan korunma sorumlusu olduğumu iddia etmiş, TAEK’ten RKS’nun kendisi olduğunu gösteren belgeyi idareye sunmamın ardından da görevlerin eşit şekilde dağıtılması gerektiğini bildirerek görevlerini yapmamaya başlamıştır. Uzun süredir RKS görevlerini yapmamakta, görevlerin eşit şekilde dağıtılması için hastane yönetimine dilekçeler yazmakta, hastane yönetimi ise TAEK’e görev dağılımını nasıl yapacağını sormaktadır. TAEK ise yönetimin istediği görev dağılımını doğal olarak yapmamış, RKS’nun diğer doktor olduğunu tekrar bildirmiştir. RKS görevlerini yapmadığı gibi yönetime yazdığı dilekçelerde görev dağılımı yapılmadığından nükleer tıpta bir çok işin yapılmadığını defaatle bildirmektedir. En son olarak hastanede Radyasyon Güvenliği Komitesi toplanmış, ancak bir Radyoloji teknikeri, Başhekim ve Başhemşirenin dahil olduğu nükleer tıpla ilgili hiç bir bilgileri olmayan ekibin, eksikleri tespit için yaptığı kontrollerde, neyi kontrol edeceklerini bilmediklerinden, hastaların çekimden sonra güvenli odada beklemedikleri tespit edilmiştir. Asıl tespit edilmesi gereken Radyasyon ölçümlerinin yapılmadığı, radyoaktif atıkların yönetiminin gerektiği gibi yapılmadığı ile ilgili durumlar ise görülmemiştir. RKS çekimi biten hastaların güvenli odada ne kadar süre beklemesi gerektiğini bilmediğini, bu konuda RGK’nin kendisine bilgi vermesini yazıyla talep edince RGK bu kez de nükleer tıp uzmanı olarak benden bilgi istemektedir.

Anlaşılacağı üzere aylardır RKS’nun tutumu nedeni ile Radyasyon Güvenliği konusunda bölümde defektler oluşmakta, yönetime sürekli yazılar gidip gelmekte, aynı zamanda Lisans Sorumlusu olan yönetim ise RKS’na görevlerini yerine getirmesi konusunda yaptırımda bulunmamaktadır. Bu şekilde işler içinden çıkılmaz bir hal almıştır.

Benim de kişisel kanaatime göre RKS görevi özel eğitim gerektirmekte, ve maalesef nükleer tıp uzmanlarına uzmanlık eğitimi boyunca bu yönde yeterli donanım sağlanmamaktadır. Sizden önceki e-mail’ime ek olarak öğrenmek istediğim Devlet hastaneleri arasında aktif olarak radyasyondan korunma uzmanı çalıştıran var mıdır? Devlet Hastanelerinde böyle bir kadro açılabilir mi?

CEVAP: Temel sorun Türkiye’de Radyasyon Güvenliği Uzmanı kavramının olmaması. RKS de, Rad.Güv.Komitesi de uzman danışmanlığı olmadan faaliyet göstermemelidir. Radyasyondan Korunma Uzmanı kuruluşun  normal ve kaza durumu ile ilgili ayrıntılı programını yapan, işleyişi izleyen,  optimizasyon için değerlendirmeler yapan kişidir. Radyasyondan Korunma  Sorumlusu, Uzman tarafından belirlenen yerel kurallar,  ölçümler, kayıtlar, koruyucu donanımlar gibi kuruluşun radyasyondan korunma programında yer alan uygulamaları yapan kişidir.  Bu hususun mevzuatlarda yer alması gerekir. Nükleer tıp uzmanlarının, radyolog hekimlerin rad.kor.sor. olarak atanması hekimlere önemli sorumluluklar yüklemekte olup RKS görevini yerine getirmeleri  için özel eğitim almış olmaları ve uygulamaları gerektiği şekilde yapmaları gerekmektedir. Aynı kişinin farklı kuruluşların sorumluluğunu alıp almaması ulusal yetkili Otorite tarafından belirlenir. Türkiye’de yetkili kurum TAEK dir. Nükleer tıp uzmanları ve radyolog hekimler hekim olarak aldıkları sorumluluklarının yanı sıra böyle bir sorumluluğu  almakla yüklendikleri sorumluluk konusunda bilgilendirilmelidir.Bu konunun Nükleer Tıp Derneğine de taşınarak konunun gündeme  taşınmasının yaralı ve gerekli olduğu değerlendirilmektedir.